Umowa o pracę z kobietą w ciąży cd.

Z uwagi na duże zainteresowanie wpisem pt: Pozorna umowa o pracę z ciężarną – celem weryfikacji sytuacji prawnej kobiet ciężarnych, w stosunku co do których ZUS wydaje decyzje o niepodleganiu ubezpieczeniom społecznym, w dniu dzisiejszym przybliżę orzecznictwo Sądów dotyczące dwóch podstawowych przyczyn ustalania przez ZUS nieważności zawartych umów o pracę.

Pozorność umowy o pracę.

Zgodnie z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jak wskazuje się w orzecznictwie w kontekście pozorności umowy o pracę najistotniejsze znaczenie ma, fakt czy pracownik rzeczywiście realizował treść zawartej przez Strony umowy, poprzez świadczenie pracy. „Tylko bowiem w przypadku gdy po zawarciu umowy o pracę pracownik nie podjął pracy i nie wykonywał obowiązków z niej wynikających, bądź też gdy strony umowy o pracę podejmowały czynności zmierzające do upozorowania trwania i realizowania zatrudnienia pracownika, można przyjmować, że wystąpiła pozorność złożonych oświadczeń woli zawarcia umowy o pracę.(tak np. Sąd Okręgowy w Gdańsku w wyroku z dnia 11 lipca 2016 roku, sygn. akt VII U 351/16, Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 2 grudnia 2004 r., III AUa 1160/04, Apel.-W-wa 2005/1/4).

Powyższe zostało potwierdzone również przez Sąd Najwyższy, i tak w wyroku z dnia 12 maja 2011 roku, sygn. akt II UK 20/11 wskazano, że „umowa o pracę jest zawarta dla pozoru (art. 83 k.c. w związku z art. 300 k.p.), a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy”.

Nie można zatem przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca tę pracę przyjmował (por. np. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 321/04, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 190 i z dnia 19 października 2007 r., II UK 56/07, LEX nr 376433).

Umowa o pracę, jako czynność mająca na celu obejście przepisów prawa.

Zgodnie z art. 58 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 25 listopada 2004 roku, sygn. akt I PK 42/04 stwierdził, że „czynności mające na celu obejście ustawy (in fraudem legis) zawierają jedynie pozór zgodności z ustawą”.

W judykaturze wielokrotnie definiowano czym, jest czynność prawna mająca na celu obejście ustawy, i tak: „czynność prawna mająca na celu obejście ustawy polega na takim ukształtowaniu jej treści, która z punktu widzenia formalnego (pozornie) nie sprzeciwia się ustawie, ale w rzeczywistości (w znaczeniu materialnym) zmierza do zrealizowania celu, którego osiągnięcie jest przez nią zakazane. Obejście ustawy to zachowanie podmiotu prawa, który napotykając prawny zakaz dokonania określonej czynności prawnej „obchodzi” go w ten sposób, że dokonuje innej niezakazanej formalnie czynności w celu osiągnięcia skutku związanego z czynnością zakazaną, a tym samym sprzecznego z prawem” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 2006 r., I UK 186/05).

W kontekście obejścia prawa poprzez zawarcie umowy o pracę Sąd Okręgowy w Gdańsku podkreślił, że „umowie o pracę nie naruszającej art. 22 k.p. nie można stawiać zarzutu zawarcia w celu obejścia prawa, nawet gdy jej cel dyktowany był wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Oznacza to, iż zarzut taki może zostać skutecznie postawiony w sytuacji odwrotnej – zatem kiedy danemu stosunkowi należy odmówić cech stosunku pracy w rozumieniu przepisu art. 22 k.p. Wady oświadczeń woli dotykające umowy o pracę – nawet powodujące jej nieważność – nie wywierają skutku w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. W tych stosunkach prawną doniosłość ma jedynie zamiar obejścia prawa przez ,,fikcyjne” zawarcie umowy, tj. takie, które nie wiąże się ze świadczeniem pracy, a dokonanie zgłoszenia do ubezpieczenia następuje pod pozorem zatrudnienia (tak wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 lutego 2012 r., III AUa 1785/11). 

W tym miejscu wskazać należy, iż w judykaturze wskazywano wiele okoliczności, którymi kierują się strony zawierając umowę o pracę, co nie przesądza o nieważności umowy i tak np. „zawarcie umowy o pracę, choćby zmierzało do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych, czy uzyskania kredytu bankowego, nie jest obejściem ustawy”(tak wyrok SN z dnia 25 listopada 2004r., I PK 42/04, OSNP 2005/14/209, wyrok SN z 9 sierpnia 2005r. III UK 89/05).

Zarzutu obejścia prawa nie można postawić również umowie o pracę nienaruszającej art. 22 kp, nawet gdy jej cel dyktowany był wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego (tak. wyrok SN z 25 stycznia 2005r., II UK 141/04; wyrok SN z 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05; wyrok SN z dnia 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, OSNP 2006/7-8/122; wyrok SN z dnia 2 lipca 2008 r., II UK 334/07, LEX nr 497717; wyrok SN z dnia 14 lutego 2006 r., III UK 150/05, LEX nr 272551; wyrok SN z dnia 2 czerwca 2006 r., I UK 337/05, LEX nr 203581).

Istotnym jest, że „motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy założeniu rzeczywistego jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 kp.” (tak Sąd Okręgowy w Siedlcach w wyroku z dnia 16 grudnia 2015, sygn. akt IV U 679/15).

Jak widzicie Państwo, pewne zarzuty podnoszone w decyzjach ZUS o odmowie przyznania prawa do zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego, biorąc na wzgląd aktualne orzecznictwo – są bardzo łatwe do obalenia. Dlatego zalecam weryfikację negatywnych decyzji przez prawników prowadzących sprawy przeciwko ZUS.

Porady prawne Kraków

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Aby dodać komentarz rozwiąż równanie: *