Kolejny ważny sukces naszej Kancelarii w sprawie dotyczącej żądania przez ZUS zwrotu pobranych zasiłków.
W wyroku z 18 września 2025 r., sygn. III USKP 59/25, Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną i uchylił niekorzystny dla naszej Klientki wyrok Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania, w wyniku czego Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu uchylił obowiązek zwrotu zasiłków pobranych przez naszą Klientkę.
Sprawa dotyczyła niezwykle istotnej kwestii – tego, czy ZUS może żądać zwrotu świadczeń jako nienależnie pobranych po wcześniejszym zakwestionowaniu tytułu do ubezpieczeń.
Szczególnie dla ZUS i Sądu obu Instancji istotny w tej sprawie był argument dotyczący zadeklarowania przez ubezpieczoną wysokiej podstawy wymiaru składek.
Sąd Najwyższy bardzo wyraźnie zakwestionował możliwość wyprowadzania z tego faktu wniosku o świadomym wprowadzeniu ZUS w błąd. W uzasadnieniu wskazał:
„(…) w świetle powszechnie akceptowanego w tym czasie orzecznictwa Sądu Najwyższego ubezpieczony prowadzący działalność gospodarczą mógł zadeklarować podstawę wymiaru składki w dowolnej wysokości, a organ rentowy nie miał prawa tego kwestionować. Znaczy to tyle, że wątek ten nie może świadczyć o świadomym wprowadzeniu w błąd organu rentowego.”
To niezwykle ważne stanowisko.
Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na niekoherentność działań samego organu rentowego. ZUS konsekwentnie wypłacał naszej Klientce świadczenia, a dopiero post factum zakwestionował tytuł do ubezpieczeń społecznych.
Sąd Najwyższy wskazał wprost, że okoliczności te mają znaczenie dla oceny świadomości ubezpieczonej:
„Niezborność postępowania organu rentowego sprawia, że trudno uznać, że odwołująca się miała w trakcie pobierania zasiłków świadomość, że są one nienależne.”
I dalej:
„Jeśli w tym czasie organ rentowy nie dostrzegał nieprawidłowości, to nieracjonalne jest dopatrywanie się po stronie odwołującej się działania w złej wierze, ukierunkowanego na wprowadzenie organu rentowego w błąd.”
Sąd Najwyższy podkreślił więc rzecz fundamentalną: dla obowiązku zwrotu świadczeń nie wystarczy samo stwierdzenie, że świadczenie było nienależne. Konieczne jest również ustalenie przesłanek wskazanych w art. 84 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej, w tym świadomości ubezpieczonego i jego zawinienia.
To bardzo istotne rozstrzygnięcie dla osób, którym ZUS nakazuje zwrot wypłaconych świadczeń tylko dlatego, że deklarowały wysoką podstawę wymiaru składek.
Wygrana w Sądzie Najwyższym to nie tylko sukces w konkretnej sprawie – to również ważny argument w obronie osób, wobec których ZUS kieruje żądania zwrotu świadczeń.
Źródło: Sąd Najwyższy, wyrok z 18 września 2025 r., sygn. III USKP 59/25
